Nieuws

It’s the community, stupid!

De turbines van de Sociale InnovatieFabriek sloegen in oktober 2013 aan om sociaal ondernemerschap en sociale innovatie te promoten, begeleiden en ondersteunen. Dat doen de innovatoren en ondernemers vooral zélf. Dankzij kennisuitwisseling maak je van een veelbelovend concept veel vlotter een rendabel project met maatschappelijke impact. Community en communication manager Karen Hiergens en officemanager Heidi Boonen vertellen hoe de groeiende community van sociaal innovatoren de Fabriek doet draaien.

“De Sociale InnovatieFabriek is een netwerkorganisatie, geen ledenorganisatie”, steekt Karen Hiergens van wal. "Dat netwerkaspect is geen hol begrip bij ons. Er ging behoorlijk wat denkwerk aan vooraf over wat voor organisatie wij willen zijn. Een ledenorganisatie bewust niét, en dat is binnen het innovatielandschap een vrij nieuw gegeven."

Crowdsourcingnetwerk

"Dat betekent dat we niet willen werken met en voor een gesloten groep mensen die ledenbijdragen betalen en daar dan in ruil voordelen voor krijgen, in de vorm van onze diensten of activiteiten. We kozen voor een open netwerk – noem het een crowdsourcingnetwerk – omdat de Sociale InnovatieFabriek niet werkt voor één bepaalde sector. Wie vandaag nog geen sociaal innovator is, is dat morgen misschien wel. Ook voor hen moeten onze informatie en advies toegankelijk zijn.”

“De deelnemers van ons netwerk zijn heel divers: organisaties en bedrijven met allemaal verschillende businessmodellen, vzw’s, coöperatieve structuren, sociale ondernemingen... Het netwerk is dus heel erg ruim. De gemeenschappelijke noemer is dat iedereen er belangstelling heeft voor sociale innovatie en ondernemerschap."

"Dus ook stichtingen, coaches, facilitatoren, mensen die om wat voor reden dan ook op de hoogte willen blijven van sociale innovatie, die willen financieren, begeleiden, onderzoeken – maar die daarom niet per se zélf innovaties willen ontwikkelen.”

Experts

Waar ligt dan het verschil met de community en wat is de bedoeling van de communitywerking van de Sociale InnovatieFabriek?
“Onze community definieer ik niet zo ruim als het netwerk. De community, dat zijn de innovatoren zélf: de mensen die concrete sociale innovaties willen opstarten of opschalen. Met die community is de Fabriek op zich natuurlijk niet nieuw of vernieuwend."

"Communities heb je overal: Couchsurfing, Delicious, Google+, Wikipedia – noem maar op. Allemaal mensen die elkaar niet per se kennen maar wel dezelfde interesses of passie delen. Anders dus dan Facebook, waarop iedereen elkaar wél kent. Van een community maak je deel uit om vooruit te gaan in je eigen innovatie en door te leren van anderen. De community is essentieel voor de Fabriek."

"Als Fabrieksmedewerkers hebben we natuurlijk ook onze expertise, maar wij zijn niet de primaire coaches. Dat zijn de innovatoren zelf voor elkaar. De meeste innovatoren hebben naast hun taak binnen een organisatie ook een uitgesproken passie voor innovatie, vernieuwing en verandering. Ze voelen zich in onze community gewaardeerd tussen allemaal anderen die daar ook mee bezig zijn en dingen in beweging willen zetten.”

InnovatieFabLab

Ken je voorbeelden van andere communities die met innovatie bezig zijn?
“In Vlaanderen zijn wij het meest uitgebouwde netwerk voor sociale innovatie en ondernemerschap. De Fabriek is behoorlijk uniek omdat we op beide thema’s spelen en door de schaal waarop we dat doen. 190 concepten worden nu begeleid door de Fabriek en al de eigenaars ervan – vaak meerdere partners – zijn deel van onze community."

"Er zijn ook andere spelers zoals MakeSense, een internationaal jongerennetwerk dat sociaal ondernemerschap promoot. In Brussel heb je ook kleinschaligere netwerken als de  Meetups: vooral online communities die ook offline samenkomen. In productinnovatie zijn er communities zoals PlanC of de FabLabs."

"Fablabs zijn coöperatieve werkplaatsen waar uitvinders en ontwikkelaars gebruik kunnen maken van een collectieve infrastructuur. Dat kan je vergelijken met de Sociale InnovatieFabriek: eigenlijk zijn we een innovatieFabLab. Kennis en ervaring bij je brede netwerk gaan halen, terwijl je zelf vooral die ontmoetingen faciliteert.”

Real life-aspect is uniek

De community van de Fabriek komt op verschillende manieren online maar vooral offline onderling in contact. Versterkingssessies, infosessies en workshops voor en door leden van het netwerk worden binnenkort aangevuld met Solution Labs.
“Het real life-aspect maakt de Fabriek uniek. Online contact is belangrijk, maar elkaar offline leren kennen is de essentie. Innovatoren ontmoeten in onze community creatieve geesten van andere sectoren of kunnen zo over profit of non-profitgrenzen heen met elkaar van gedachten wisselen. Daar zien wij de enorme meerwaarde van in.”"Online contact is belangrijk, maar elkaar offline leren kennen is de essentie."

“Offline brengen we mensen vooral samen tijdens de versterkingssessies waarin een concept levensvatbaar gemaakt wordt. Naast die versterkingssessies gaan we binnenkort ook van start met Solution Labs waarvoor we een oproep doen binnen onze community. Met welke vragen zitten innovatoren waarvoor ze creatieve oplossingen van collega-innovatoren nodig hebben?"

"En er komen nog verschillende andere manieren waarop we kunnen zorgen dat het netwerk van elkaar en van de Fabriek kan blijven leren. Daarbij blijven we het uitgangspunt van open innovatie trouw. Uiteraard is er soms nog wat terughoudendheid door een neiging om ideeën te beschermen en vertrouwelijk te houden. Begrijpelijk natuurlijk, maar de meeste mensen zijn erg blij met de tips omdat ze wel voelen dat een experimenteel idee erdoor kan groeien."

"Je kan als sociaal innovator niet zomaar alles weten over marketing, boekhouding of het juridische luik. De sterksten gaan uit van hun eigen kracht en gebruiken ons netwerk om de gaten op te vullen.”

Peer-to-peer learning

Er is geen betalend lidmaatschap, maar de diensten van de Fabriek zijn niet gratis voor de community.
“Een netwerk als SomethingAwful is een heel grote community, maar je moet betalen om erbij te horen”, zegt Karen Hiergens. “Zo werkt het niet bij De Fabriek. Het enige criterium om tot de community te behoren, is dat je zelf op ons toestapt met een eigen idee. Dat maakt meteen dat iedereen wel iets ‘te geven’ heeft met ruilwaarde. Peer-to-peer learning is onze pijler. Daarmee vatten we helemaal de tijdsgeest."

"We willen daarbij niet hiërarchisch zijn en co-creativiteit stimuleren. Dat we onze innovatoren zelf vragen om kennis te delen, is meteen het ‘sociale’ aan sociale innovatie. De evenwichtige verdeling van de kennis regelen we via een kennisruilmunt.”

Ruilmunt

De kennisruilmunt, de SIF, dient om ruilkrediet op te bouwen als je bijvoorbeeld een versterkingssessie geeft aan een ander lid uit de community. Maar de SIF is geen gewone ruilmunt.
“Onze ruilmunt is uniek, want het is de allereerste die aan een monetaire tegenwaarde gekoppeld is – de euro – en waarop btw wordt geheven”, beaamt Heidi Boonen. “Een SIF heeft een tegenwaarde van 50 euro. Je moet de SIF vooral zien als een belangrijk communicatiemiddel, maar uiteindelijk krijg je wel een factuur of een kredietnota in euro. Dat is voor sommige mensen een verrassing, ondanks de infosessie die we vooraf organiseren. Maar die euro-factuur kan je ook ‘terugbetalen’ door een wederdienst te leveren en daar draait het systeem uiteindelijk om.”

Staat het hele systeem van waarde en tegenwaarde praktisch en fiscaal helemaal op punt?
Heidi Boonen: “Ja, er is een menukaart waarop de diensten en hun tegenwaarde staan vermeld. Die tarievenkaart is sinds de start nog geëvolueerd: naast pakweg een versterkingssessie geven kan je nu ook door een workshop te volgen in SIF betalen. Een pragmatische beslissing, want eerst was het enkel de bedoeling om de leden in het netwerk met elkaar te laten ruilen zonder onze tussenkomst. Maar het spreekt niet altijd vanzelf om een tegenprestatie te leveren. Deze ingreep helpt om evenwichten te herstellen."

"Ook artikels schrijven of cases opzoeken komen in aanmerking. Of een Bootcamp volgen. De hele boekhouding is heel transparant en klopt als een bus, ondanks enkele probleempjes. Mensen krijgen hun factuur bijvoorbeeld niet binnen het kwartaal waarin de dienst geleverd wordt."

“Er zijn in ons systeem altijd onevenwichten, bijvoorbeeld door mensen die een SIF schuld hebben, maar nog geen wederdienst leverden omdat we nog geen project liggen hebben waar zij over kunnen adviseren. Ook over de juiste tegenwaarden van de prestaties blijven we goed nadenken. En alles moet zo laagdrempelig mogelijk blijven: we kunnen klanten zelf geen facturen laten sturen, bijvoorbeeld."

"De administratieve last ligt helemaal bij ons. Op het einde van elke maand sturen we iedereen een rekeningoverzicht. Om het overzichtelijk te houden – wie welke SIF’s nog moet terugbetalen en wie niet - hebben we een eigen transactiedatabank die gelinkt is aan een boekhoudkundig softwarepakket."

"Voor de speciaal op maat ontwikkelde boekhoudkundige software is veel belangstelling bij innovatoren. Gemeenschapsmunten zijn sowieso aan het boomen en er ontstaat een heuse gemeenschapsmuntcommunity. De kennis die wij opdoen over onze munt en de innovatieve methode van factureren kunnen we met hen delen.”

Groeit de community van de Fabriek zelf nog, of evolueert de samenstelling van de leden? En maken innovatoren waar je geen contact meer mee hebt, nog steeds deel uit van de community?
Karen Hiergens: “Toch wel, want als ze door onze hulp gelanceerd raken en geen SIF-schuld meer staan hebben, kunnen we anderen nog altijd naar hen doorverwijzen. Innovatoren blijven sowieso graag contact houden met de Fabriek."

"In november 2014 wees onze enquête bij innovatoren uit dat bij meer dan 50 procent de eigen innovatie sneller verliep dankzij de facilitering en het lerend netwerk van de Fabriek, en ze er op een financieel solidere manier door konden opstarten. Het lerend netwerk kwam ook in de praktijk als onze grootste troef naar voren."

Kwaliteit garanderen

"Natuurlijk willen we blijven kijken naar de manier waarop we de interactie met onze community organiseren. Na een versterkingssessie peilen we bijvoorbeeld hoe die is overgekomen en of de begeleider uit de community goed voorbereid was. Meer offlinemomenten inlassen is de boodschap en de kwaliteit ervan willen we blijven garanderen: iedereen moet echt wel de juiste contactpersonen weten te vinden via ons platform."

"We leren zelf voortdurend bij. Vinden we nieuwe behoeftes bij innovatoren – rond thema’s, opleidingen, over het netwerk – dan proberen wij die structureel in te vullen. Al doende leren we wat onze community van ons verwacht.”

 

- Dit artikel over onze communitywerking verscheen op Kwinta in het kader van ons ambassadeurschap. Tekst: Wieland De Hoon -